Διαδικτυακές απάτες ή hoax, αυτός ο διάβολος

Καταρχήν να ευχηθώ καλό μήνα σε όλους τους φίλους. Στη συνέχεια, να πω ότι χαίρομαι πολύ που σήμερα κάνω μια τέτοια εγγραφή σε ένα χώρο όπως το pathfinder, που έχει φιλοξενήσει μεγάλο μέρος των hoax του ελληνικού Διαδικτύου.


Πρώτα από όλα τι είναι το hoax;


Πρόκειται για όλα τα απατηλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τις απατηλές δημοσιεύσεις σε site και blog και κατ' επέκταση στα κοινωνικά δίκτυα. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι και ένα κομμάτι της δημοσιογραφίας είναι σκέτο hoax. Υπάρχουν μάλιστα και επαγγελματίες δημοσιογράφοι που σήμερα βγάζουν ψωμί από τα hoax, με αποτέλεσμα οι τηλεπαρουσιαστές που κουτσομπολεύουν ο ένας τον άλλον να μοιάζουν αγγελούδια μπροστά τους.


Ποια είναι παραδείγματα συνηθισμένων hoax;


Από πού να αρχίσω και πού να τελειώσω; Τα δήθεν κατατρεγμένα και άρρωστα παιδάκια που αν κοινοποιήσεις τη φωτογραφία τους, τάχα μου θα τους δώσει χρήματα το facebook; Τα ανεκδιήγητα μηνύματα που λένε "στείλε το σε άλλους δέκα ανθρώπους αλλιώς θα πέσει πάνω σου η κατάρα της μάγισσας Φούρκας"; Τα δήθεν τσιτάτα που ειπώθηκαν από σπουδαίους ανθρώπους;


alt


Τις σελίδες στο facebook που παρουσιάζουν πιασάρικα θέματα ζητώντας κοινοποίηση ή like (like farming) επειδή βγάζουν χρήματα από αυτά; Τις δήθεν επιστημονικές έρευνες που λένε ότι τα μαγνητάκια είναι καρκονογόνα ή ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό, με αποτέλεσμα πολλοί γονείς σε ανεπτυγμένες χώρες να αρνούνται να εμβολιάσουν τα παιδιά τους; Τις εθνικιστικές κομπορρημοσύνες ότι η αλφαβήτα είναι αρχαίο ποίημα και για ανύπαρκτες συνδέσεις ξένων λέξεων με ελληνικές; Τις φωτογραφίες που δημοσιεύονται ξανά και ξανά σε διαφορετικές "ειδήσεις"; Το Μερισιώτη που δέκα χρόνια ψάχνει για αίμα στον Ευαγγελισμό, ενώ ο ιδιοκτήτης του τηλεφωνικού αριθμού της αγγελίας (αλήθεια τώρα αυτό) έτρεχε στην αστυνομία να δει τι συμβαίνει; Τα χιλιάδες blog ρατσιστικού μίσους, που στηρίζουν το μίσος τους αυτό σε ψεύτικες ειδήσεις;


Ποια είναι τα αποτελέσματα των hoax;


Πρώτον, είναι η υπερφόρτωση του Διαδικτύου με ανυπόστατα μηνύματα και ειδήσεις, την ώρα που υπάρχουν πραγματικά προβλήματα που απασχολούν τους δίπλα μας. Δεύτερον, η αποβλάκωση. Αντί να σου ανοίγει το Ίντερνετ παράθυρα στον κόσμο, σου ανοίγει καταπακτές σε βόθρους. Τρίτον, το μίσος. Όλη αυτή η άνοδος του φασισμού που παρατηρείται και στην Ελλάδα, οφείλεται κατά κύριο λόγο στη διάδοση ψευδών ειδήσεων, γιατί η προφανής αλήθεια είναι ότι τα περισσότερα hoax είναι εθνικιστικά.


Πώς μπορώ να υποψιαστώ ότι κάτι είναι hoax;


Από τους κραυγαλέους τίτλους και τις πολλές διαφημίσεις. Πολλές φορές, ακόμα κι αν μία είδηση δεν έχει κραυγαλέο τίτλο, αρκεί να ψάξεις την ίδια είδηση στις παγκόσμιες ειδήσεις στα αγγλικά, για να δεις αν κάποιο σοβαρό ειδησεογραφικό site την έχει αναμεταδώσει. Τρίτον, να υποψιάζεστε πάντα οτιδήποτε έχει να κάνει με αρχαιολογικές ή γεωγραφικές ανακαλύψεις που αφορούν το παρελθόν και να εμπιστεύεστε τις γνώσεις που έχετε αποκομίσει από την επίσημη εκπαίδευση, γιατί παρότι κι αυτή έχει τα λαθάκια σας, δεν είναι ποτέ τόσο έξω όσο τα hoax που κυκλοφορούν και φορούν το μανδύα της επιστήμης. Παράδειγμα: ένας ερευνητής έκανε ανασκαφές σε κάποιους πυραμυδοειδείς λόφους στη Βοσνία κι ενώ το πόρισμα των ανασκαφών απέδειξε ότι οι λόφοι ήταν φυσικά δημιουργήματα, αυτός επέμενε ότι ήταν πυραμίδες φτιαγμένες από ανθρώπους και οι θεωρίες του διαδίδονται μέχρι σήμερα. Όχι, μην αναρωτηθείτε τι έχει να γίνει με την Αμφίπολη και πώς θα το εκμεταλλευτεί αυτό η πολιτική σκηνή.


Γενικά, η μόνη ασπίδα απέναντι σε τέτοιες απάτες, αφού όλου την έχουμε πατήσει κατά καιρούς, είναι το διάβασμα. Κι όταν λέμε για διάβασμα, δεν εννοούμε βιβλία που πουλάνε σε άθλια κανάλια (να μη μιλήσω τώρα για θεωρίες συνωμοσίας, ουφολογία και άρνηση της εξελικτικής θεωρίας από επίσημα εκπαιδευτικά συστήματα). Ελπίδα μου είναι ότι αντί τα κράτη να επιθυμούν να περιορίσουν το παράνομο κατέβασμα ταινιών και μουσικής (οκ, να γίνει κι αυτό, εφόσον βλάπτει οικονομικά δημιουργούς), θα αρχίσουν να ποινικοποιούν τη με δόλο εξάπλωση ψευδών ειδήσεων και θα κλείσουν τέτοιες ιστοσελίδες. Βέβαια, για να τις αφήνουν να υπάρχουν, σε κάτι θα εξυπηρετούν και τα κράτη. Ποιος θα ήθελε να ξυπνήσει σε έναν κόσμο απαλλαγμένο από το μίσος και το ψέμα, σε έναν κόσμο με μορφωμένους και έξυπνους ανθρώπους;


Κλείνω με ένα τραγούδι των Alice in chains, που μιλάει για τους αρνητές της θεωρίας της εξέλιξης των ειδών, που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις ΗΠΑ από φονταμενταλιστικούς χριστιανικούς κύκλους, και, μη νομίζετε, έχει φτάσει και στην Ελλάδα.



Το πρώτο μου βιβλίο (blogame)

Κατόπιν πρόσκλησης από τη Μάνια Σ στην προηγούμενη εγγραφή μου, παίζω κι εγώ το πολύ όμορφο παιχνίδι που ξεκίνησε στο ΠΑΘ.


Δε θυμάμαι ποιο ήταν ακριβώς το πρώτο μου βιβλίο, γιατί είχα δανειστεί πολλά βιβλία από τη βιβλιοθήκη του σχολείου τότε που πήγαινα πρώτη Δημοτικού, αλλά πιθανολογώ ότι αυτό ήταν μία συλλογή με λαϊκά ελληνικά παραμύθια. Συγκεκριμένα, είναι αυτό το βιβλίο:


alt


Επόμενα βιβλία πρέπει να ήταν οι άθλοι του Ηρακλή, η Οδύσσεια, η Ιλιάδα, βιβλία με μυθολογία των αρχαίων Ελλήνων, γενικά, σε εκδόσεις που ήτνα διασκευασμένες για παιδιά. Ανάμεσα σ' αυτά κι ένα βιβλίο για κάποιους από τους μεγάλους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους (το Διογένη είχα θαυμάσει περισσότερο). Θυμάμαι ότι είχαν υπέροχη εικονογράφηση και ότι τα διάβαζα με μεγάλο ενδιαφέρον.

Μετά από αυτά σειρά είχαν κάποια βιβλία του Ιούλιου Βερν (20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα, Ταξίδι στο κέντρο της Γης), πολλά από τα βιβλία της Πηνελόπης Δέλτα, κυρίως παραμύθια που είχε γράψει, και αργότερα νεότερη ελληνική λογοτεχνία για παιδιά. Ακολούθησαν διηγήματα του Παπαδιαμάντη, διηγήματα του Καρκαβίτσα και άλλα βιβλία αξιόλογων Ελλήνων συγγραφέων που συκτεντρώναμε από εφημερίδες. Από τα βιβλία που με σημάδεψαν ήταν "Το Καπλάνι της βιτρίνας της Άλκης Ζέη και "Η τελευταία μαύρη γάτα" του Τριβιζά. Το ένα μιλούσε για τη δικτατορία του Μεταξά, το άλλο για μια φανταστική κοινωνία όπου έγινε σταδιακά μία ιδιότυπη γενοκτονία απέναντι στις μαύρες, και τελικά σε όλες τις γάτες. Όλα αυτά τα βιβλία τα είχα σαν θησαυρό και τα διάβαζα ξανά και ξανά ως παιδί.

Το πρώτο βιβλίο για μεγάλους που έχω να θυμάμαι είναι το "Έγκλημα και Τιμωρία" του Ντοστογιέφσκι. Δεκαπέντε χρονών, έκατσα να το διαβάσω, για να αγγίξω λίγο την ξένη κλασική λογοτεχνία, αν και δεν κατάλαβα πολύ κάποια σημεία του βιβλίου. Αργότερα το ξαναδιάβασα άλλες δύο φορές, κι εκτός από τον τρόπο γραφής του Ντοστογιέφσκι, μου έκανε εντύπωση και ο προβληματισμός του έργου του.


Από τότε μέχρι σήμερα, το διάβασμα συνεχίζεται με κέφι, άλλοτε περισσότερο κι άλλοτε λιγότερο. Θα μπορούσα να απαριθμήσω δεκάδες σπουδαίους Έλληνες και ξένους συγγραφείς. Πάντως, όπου βρω παλαιοβιβλιοπωλείο ή πάγκο με βιβλίο, ρίχνω πάντα μια ματιά για κάτι καλό και κάπως έτσι έχω διαβάσει πολλά σπουδαία βιβλία που τα έχω αγοράσει σε πολύ φτηνές τιμές.


Καλώ να παίξουν το παιχνίδι όσοι το επιθυμούν.


Πώς αποδεχόμαστε το σεξισμό

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει της μόδας ένα είδος σάτιρας που στηρίζεται στο να πετάει κάποιος «παντογνώστης» σχολιαστής ατάκες με το πολυβόλο. Εάν πιστεύετε ότι φωτογραφίζω το Μπραφ του Mikieus και τη συνομοταξία του, πολύ σωστά το πιστεύετε. Αρχικά παρακολουθούσα κι εγώ με φίλες και φίλους τα βιντεάκια του Mikieus. Μάλιστα από περιέργεια έκατσα μια φορά και είδα και τα βίντεο που κατηγοριοποιούσαν τους ακροατές μέταλ μουσικής, μια και μου αρέσει το είδος. Βλέποντας όμως αυτή τη σειρά βίντεο με τις εικόνες και τις ατάκες που έπεφταν σαν βροχή, εκτός του ότι με πείραξε λίγο η κατηγοριοποίηση ανθρώπων και η απόδοση υπερβολικών χαρακτηριστικών στις εκάστοτε κατηγορία, παρατήρησα και κάτι που με εκνεύρισε. Ο τύπος έλεγε ότι οι γυναίκες που ακούνε ροκ και μέταλ μουσική είναι οι «χοντρές και άσχημες συμμαθήτριες από το λύκειο που επειδή δε βρήκαν γκόμενο το έριξαν στη ροκ».

Κάπου εκεί αποφάσισα να σταματήσω να βλέπω τα βίντεό του. Γιατί, ακόμα κι αν καταλαβαίνω την υπερβολή στη σάτιρα, με εκνευρίζει να αναπαράγεται το στερεότυπο ότι οι κοπέλες που είναι εμφανίσιμες (κατά τα πρότυπα της κοινωνίας που ζούμε, άρα της τηλεόρασης) βρίσκουν πιο εύκολα σύντροφο, τα βλέπουν όλα ροζ και ακούνε τα σκυλοκαψουροτράγουδα που ακούει κι ο υπόλοιπος - ο κανονικός υποτίθεται - κόσμος, ενώ οι άλλες (χοντρές και άσχημες για τους περισσότερους) επειδή δε βρήκαν ερωτικό σύντροφο το έριξαν στη ροκ μουσική. Εκτός του ότι έτσι προσβάλλεται ένα είδος μουσικής, αφού θεωρείται ότι από το γυναικείο πληθυσμό το ακούνε μόνο οι άσχημες άρα και ερωτικά απογοητευμένες, αναπαράγεται και το στερεότυπο της καταναλώτριας γυναίκας του σήμερα, που έχει τελειοποιήσει την εμφάνισή της σύμφωνα με το πρότυπο της τηλεόρασης, ακούει ό,τι σαχλαμάρα παίζει η τηλεόραση, είναι η μόνη που μπορεί να βρει σύντροφο (γκόμενο) και είναι ευτυχισμένη. Κάπου εκεί είναι το λάθος.

Το ίδιο πρότυπο (από τη μία οι κουκλάρες και από την άλλη οι χοντρές) εμφανίζεται και σε πολλά άλλα βίντεο του Mikieus και άλλων τύπων που τον μιμούνται (γιατί δυστυχώς έχουν αρχίσει τα δεκαεξάχρονα να φτιάχνουν κανάλια στο youtube μιμούμενοι τις σαχλαμάρες κάποιων αποτυχημένων stand-up comedian). Το χιούμορ γίνεται έτσι ένας τρόπςο αναπαραγωγής αλλά και δημιουργίας στερεοτύπων, που επηρεάζει τόσό άντρες θεατές, όσο και γυναίκες. Γιατί πολλές κοπέλες έχουν κάνει like στη σελίδα του Μπραφ στο Facebook και πολλές δεν αντιλαμβάνονται τη σφαλιάρα που δίενι ο Mikieus στο γυναικείο φύλο (έλα μωρέ, δεν είναι σεξιστικό, πλάκα κάνει ο άνθρωπος). Όταν κάποιος πει κάτι που αντιτίθεται σ' αυτού τους είδους σάτιρα, συνήθως οι υπερασπιστές της τους αποκαλούν αυτό που αποκαλεί ο Έλληνας οτιδήποτε διαφέρει από τη βλαχομπαρόκ νοοτροπία του: κουμουνιστή. Στην καλύτερη αριστερό. Τις δε γυναίκες τις σπεύδουν να τις περιγράψουν λεπτομερώς, λες και τις έχουν δει από κοντά: άσχημες κουμουνίστριες με αξύριστη μασχάλη. Καταλαβαίνετε λοιπόν για τι δικτατορία σκέψης μιλάμε. Και, φυσικά, επειδή δεν είναι σκοπός που να γράψω άλλο ένα άρθρο που κράζει αυτό το είδος χιούμορ, θα πω και μερικά ακόμα παραδείγματα.

Μέσα από το χιούμρ, κανονικοποιούνται σιγά-σιγά τα σεξιστικά στερεότυπα (όπως κανονικοποιήθηκε το ότι οι ξανθιές είναι χαζές), αλλά και ο βιασμός. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο και τα ανέκδοτα με βιιασμούς, που έχει πει και ο πολύ λαοφιλής Λαζόπουλος. Τα ανέκδοτα αυτά αναφέρουν ένα βιασμό, αλλά το αστείο τους μέρος έγκειται σε κάτι άλλο. Όπως υποψιάζεστε, είναι στην πλειονότητά τους κρύα ανέκδοτα.

Κάπως έτσι, ο σεξισμός έχει ποτίσει καλά ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μας, άντρες και γυναίκες, δεξιούς και αριστερούς. Κι ενώ θα σοκαριζόμασταν αν βλέπαμε μία γυναίκα κακοποιημένη από τον άντρα της, αποδεχόμαστε οι γιόκες μας να αποκαλούν τις γυναίκες «αιδοία» (το λέω με κόσμιο τρόπο). Μήπως επειδή η βία απέναντι στις γυναίκες δεν είναι μόνο το ξύλο; Ρητορική ερώτηση. Ίσως η απάντηση συνδέεται με τις επόμενες δημοσιεύσεις που θα γίνουν σ' αυτό το μπλογκ.


Επιστρέφει το Star Wars, επιστρέφουμε κι εμείς

Και ξαφνικά, ξαναέγραψα στο μπλογκ. Έτσι απλά. Γιατί η ζωή κύκλους κάνει και γυρίζει, χώρια που έχω πολύ κράξιμο μαζεμένο (ετοιμαστείτε).


Κι έτσι, λίγο πριν έρθει η νέα χρονιά (εφτά χρόνια σχεδόν υπάρχει το μπλογκ), αποφάσισα να επιστέψω στο παλιό μου λημέρι για όσο αντέξω αυτή τη φορά. Ελπίζω να βρεθούν ξανά στο δρόμο μου μερικοί από τους παλιούς φίλους τους pathfinder, που πάντα χαίρομαι όταν αφήνουν ένα σχόλιο, αλλά και καινούριοι άνθρωποι που έχουν διάθεση διαλόγου και τα μυαλά μέσα στο κεφάλι τους. Γιατί ξεκινάει μία περίοδος κραξίματος κατά της βλακείας (δε σας λέω για ποια είδη βλακείας, για να μην κάνω spoilers).


Το Star Wars επέστρεψε, επιστρέφω κι εγώ. Και δεν έχω δει ούτε μία ταινία της σειράς ολόκληρη!


alt


Bang, bang, you're dead!

Εκφοβισμός. Σχολικός εκφοβισμός. Bullying. Ένα φαινόμενο που ξεκινάει από μικρή ηλικία και δε σταματάει ποτέ, και ίσως ευθύνεται για πολλές προβληματικές συμπεριφορές ενηλίκων ανθρώπων. Εκφοβισμός υπάρχει στο σχολείο, στο στρατό, στη δουλειά, στην κοινωνία την ίδια, που επιβάλλει με το δικό της bullying τα κυρίαρχα πρότυπα. Η ουσία, όμως, είναι μία: κανείς δεν καταλαβαίνει τι θα πει «εκφοβισμός» αν δεν τον έχει ζήσει.

Βάζω ένα απόσπασμα από την ταινία "Bang, bang, you're dead" που είδα πρόσφατα και στο μεγαλύτερο μέρος της με συγκίνησε. Κάτω από το βίντεο θα βρείτε τα συγκλονιστικά λόγια, το μήνυμα που θέλει να δώσει ένα παιδί που έπεσε θύμα εκφοβισμού.

Υ.Γ.: Δεν ξέρω αν όλοι αυτοί που γράφουν μεγάλα λόγια για το Βαγγέλη, που η ιστορία του έπαιξε πολύ στα μέσα τις τελευταίες μέρες, συνειδητοποιούν το βάρος των όσων γράφουν. Δεν ξέρω ούτε καν αν η κυβέρνηση θα κάνει κάτι για να αλλάξει την πολιτική του εκφοβισμού. Η αλήθεια είναι ότι αμφιβάλλω, αφού ο αναπληρωτής υπουργός δημόσιας τάξης (Γιάννης Πανούσης) έχει πει πολλές φορές στο παρελθόν ότι δεν υπάρχει σχολικός εκφοβισμός κι ότι όλα όσα ονομάζουμε σχολικό εκφοβισμό είναι φυσιολογικά πειράγματα μεταξύ παιδιών. Ξέρω όμως ότι ο εκφοβισμός είναι βαθιά ριζωμένος στην κοινωνία και δεν πρόκειται να σταματήσει έτσι εύκολα.


"When I'm gone, you'll all have this to ponder and maybe realize why I did what I did. A little push in front of other kids is a very big deal, particularly when you know it's gonna happen to you every single day, every single day, every single day, you are almost relieved when it actually happens. You are always waiting, waiting for the next attack. They don't just hurt kids, they make you hurt yourself. I can't take two more years of this, and the more they call me the mad bomber, the more they're scaring themselves. They don't know what am capable of, they dont know what I can do, and then there's the sanctuary of home sweet home. Mr. Do-Gooder, why does he even bother? Doesn't he know it's already too late? Sometimes I see the way things could've been, I just wish I could be the person she thinks I am. Kids can be the most ruthless people in the world. They can just be supernaturally cruel. You've got to be a man! Be a man! BE A MAN! Sometimes you just wanna cry. Sometimes hate is the only real thing in the world. You can stop loving somebody, but hate seems to go on forever. People respect hate. It speaks, it vibrates. Some people don't even need a gun to hurt you. They use words or laughter. They enjoy watching you bleed to death. They get off on watching you fighting back the tears, getting a lump in your throat, blushing, wanting to cry, and they give you a name: Trashcan, pizza-face, loser, faggot, loser, weirdo, spaz, retard. You know the name does something to you. It changes who you are, it alters your molecules and one day you wake up and you look in the mirror and you don't recognize you anymore because you believe them. They win you lose. You wanna cry, please leave me alone, but nobody listens, because nobody cares, because you don't have a name anymore because they took it away, and then one day they say that name and you hear something go snap. You realize what you gotta do, you gotta take back your name and you've gotta do it in front of the whole school because that's where they took your name away from you. You gotta do it so every kid will remember. This is about justice and after a while you can only think of one way: Jonesboro, Springfield, Paducah, Columbine. A gun, a bomb, instant justice, Ba-bang! But what a rush when they roll out that yellow tape, miles and miles of yellow tape. They won't have enough when I'm finished. So when these hallways are flooded with rivers of blood, when these hallways are choked with their corpses in body bags you will all say oh what a tragedy, what a tragedy, but possibly after viewing my tapes, you wont be so quick to judge. Maybe that's why I was put in this earth, so consider this my last will and testament.""


Πώς να γίνεις εργατοπατέρας

Βιβλία αυτοβοήθειας. Έχουν γεμίσει τα ράφια των βιβλιοπωλείων, όπως και τα ροζ «λογοτεχνικά» βιβλία. Είναι που στην εποχή μας μόνο αυτά πουλάνε. Εγώ σήμερα θα μποϋκοτάρω λίγο την αγορά και θα κάνω γνωστές στο κοινό μερικές κοινές πρακτικές για να γίνει κανείς εργατοπατέρας.


Πριν ξεκινήσουμε με την παράθεση των συμβουλών, όπως κάθε πολιτικά ορθό βιβλίο, θα κάνουμε μία σύντομη αναφορά στον όρο. Σύμφωνα, λοιπόν, με τη μηχανή του χρόνου, η λέξη «εργατοπατέρας» καθιερώθηκε το 1920 και ήταν ένας απαξιωτικός χαρακτηρισμός για όσους συνδικαλιστές συνεργάζονταν με την εξουσία. Σήμερα, αναφέρεται μειωτικά κυρίως στους συνδικαλιστές που στοχεύουν στο να ελέγξουν και να εκμεταλλευτούν το εργατικό σώμα. 


Για να καταλάβεις πώς λειτουργούν οι εργατοπατέρες, δε χρειάζεται μακρόχρονη παρατήρηση. Αρκεί να έχεις γνωρίσει έναν-δύο και να έχεις λίγο μυαλό. Κι αν προσέξεις πώς λειτουργούν, εύκολα φτιάχνεις ένα βιβλίο με τίτλο «Πώς να γίνεις εργατοπατέρας».


α) Να κυκλοφορείς όσο γίνεται συχνότερα στους χώρους όπου εργάζονται οι συνάδελφοί σου και να προσπαθείς να τους πιάσεις κουβέντα σε οικείο τόνο. Να μαθαίνεις τα ονόματα όσων δε γνωρίζεις και να μην τα ξεχάσεις ποτέ. Εν ανάγκη, κράτα ένα τεφτέρι για να τους θυμάσαι. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να δείξεις ότι ενδιαφέρεσαι για το καλό του καθένα ξεχωριστά. Καλή τακτική είναι να μάθεις από ποιο χωριό είναι ο καθένας και να υποστηρίξεις ότι το είχες επισκεφτεί κάποτε στο παρελθόν και έχεις να θυμάσαι ότι πέρασες τέλεια. Τέλος, καλό είναι να σε ξέρουν κι αυτοί με το μικρό σου όνομα.


β) Παίζε το ιστορία. Επίσης, λέγε πολλές ιστορίες. Έτσι, θα φανεί ότι είσαι έμπειρος, ότι έχεις φάει τη ζωή με το κουτάλι κι ότι είσαι πανέτοιμος να υποστηρίξεις τα συμφέροντά τους σε περίπτωση που αυτά θιχτούν. Όσο μεγαλύτερη ηλικία έχεις, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχεις να τους πείσεις. Από τα πενήντα και μετά μπορείς να γίνεις ένας άξιος εργατοπατέρας, αν δε είσαι μεγαλύτερος, θεωρείσαι εργατοπατέρας με δίπλωμα. Συνέχισε, λοιπόν, να μιλάς για το επαγγελματικό σου παρελθόν, για τα φοιτητικά σου χρόνια, για τη συνδικαλιστική σου δράση, πες και καμιά ιστορία από το στρατό (γιατί, ξεχάσαμε να πούμε, στο σπορ του εργατοπατέρα οι άντρες είναι αυτοί που παίρνουν τα περισσότερα μετάλλια) αν νομίζεις ότι θα σε βοηθήσει στο χτίσιμο του προφίλ σου.


γ) Άφησε υπονοούμενα ότι ξέρεις από πολιτική κι ότι έχεις τις κατάλληλες διασυνδέσεις. Μη δηλώσεις φανερά ποιο κόμμα υποστηρίζεις, αλλά κρίνε αυστηρά τα μικρά κόμματα που προσπαθούν να βγουν στην πολιτική σκηνή και γενικά όποιο κόμμα δε σου αρέσει. Να δείχνεις ότι έχεις τεκκμηριωμένη άποψη απί του θέματος και αυτοπεποίθηση για όσα συζητάς.


δ) Κάνε ότι ενδιαφέρεσαι για τη δουλειά τους. Μπορεί να μην έχεις ανακατευτεί ποτέ με το αντικείμενο της εργασίας τους, να μην έχεις ιδέα πόσο δύσκολο είναι γι' αυτούς, αλλά πρέπει να δείξεις ότι τους καταλαβαίνεις. Μη διστάσεις να ρωτήσεις και τεχνικά πράγματα, παρόλο που ξέρεις ότι δε θα καταλάβεις τι σου απαντούν.


ε) Τίποτα δεν πηγαίνει καλά στη δουλειά. Γιατί αν ισχύει κάτι διαφορετικό, δεν έχεις λόγο ύπαρξης. Πρέπει να υποστηρίξεις ότι όλα πάνε στραβά. Η διοίκηση καταπατά τα δικαιώματα των εργαζομένων, ο εξοπλισμός είναι πανάρχαιος, η επικοινωνία μεταξύ των διάφορων παρατρεχάμενων έχει φτάσει σε τέλμα. Μόνο εσύ μπορείς να επικοινωνείς σωστά και ξέρεις τι σου γίνεται, αλλά επειδή όλοι είναι στραβόξυλα, σου γυρίζουν την πλάτη. Μη διστάσεις να τα βάλεις με άτομα μεγάλου κύρους, αλλά, προσοχή, ποτέ μην τα βάζεις με άτομα που βρίσκονται ιεραρχικά πιο πάνω από εσένα. Όπου σε παίρνει κι όσο σε παίρνει, να δείχνεις ότι εσύ είσαι καλύτερος και πιο συνεννοήσιμος κι ότι έχεις ήδη θέσει προς συζήτηση στους ανώτερους όλα τα προβλήματα που σιγοψιθυρίζονται στους διαδρόμους.


στ) Να είσαι έτοιμος να υποστηρίξεις τα συμφέροντά τους, ακόμα κι όταν αυτά είναι παράλογα. Αν βλέπεις ότι δε διεκδικούν τίποτα και όλα τους αρέσουν, δημιούργησε μία πλαστή κατάσταση αδικίας και κάνε ό,τι μπορείς για να επιλυθεί πιο γρήγορα το ζήτημα. Ο στόχος ο δικός σου είναι μέσα από κάτι τέτοια να βγεις μπροστά. Μην ξεχνάς ότι σε τέτοιες καταστάσεις είναι καλό να χρησιμοποιείς αυτούς που πραγματικά βρίσκονται σε δεινή θέση (προτίμησε άτομα που έχουν να πληρωθούν πάνω από δίμηνο) για να βγάλεις το φίδι από την τρύπα κι, αν δεν κάνουν ό,τι τους λες, να πηγαίνεις να κάθεσαι πάνω από το κεφάλι τους μέχρι να το κάνουν. Έτσι, θα τους κάνεις και πιο γρήγορους και πιο παραγωγικούς στη δουλειά τους.


ζ) Υποστήριζε τις επιλογές σου. Αν έχεις τόσο μεγάλη θέση ώστε να μπορείς να κάνεις ρουσφέτια, να μη διστάζεις να παινεύεις τα δικά σου παιδιά. Δεν πα να είναι στόκοι, δεν πα να μην ξέρουν να μιλήσουν και να κάνουν σωστά τη δουλειά τους; Εσύ πρέπει  να τους πλέκεις το εγκώμιο με κάθε ευκαιρία και να αφήνεις να εννοηθεί ότι έτσι θα βολέψεις κάποια μέρα και όλους αυτούς που περιμένουν κάτι καλύτερο από τη δουλειά.


η) Κάνε την πάπια. Μπορεί το μισό προσωπικό να έχει καταλάβει ότι εσύ είσαι λαμόγιο και μουχρίτσα, αλλά εσύ πρέπει να συνεχίζεις κάθε μέρα ακάθεκτος στο ρόλο σου. Κάποια στιγμή θα τους πείσεις.


θ) Βάλε υποψηφιότητα. Τι νόημα είχαν όλα τα παραπάνω αν δε βάλεις υποψηφιότητα για κάτι; Εκλογές γίνονται παντού και για διάφορους λόγους. Για το δεκαπενταμελές, για το τοπικό συμβούλιο, για τη βουλή, για τη eurovision, αλλά κυρίως για τους αιρετούς εκπρόσωπους του προσωπικού. Αν έχεις ακολουθήσει πιστά όλα τα παραπάνω βήματα, έχεις τη νίκη στο τσεπάκι σου. Θα γίνεις, αν δεν είσαι ήδη, ο εκπρόσωπος του κάθε πικραμένου, έτσι ώστε να έχεις ένα λόγο παραπάνω να συνεχίζεις ακάθεκτος το έργο σου και να γεμίζεις την ψυχή σου. Γιατί, ακόμα κι αν είσαι προϊστάμενος του γ' κλάδου αποκομιδής κοπράνων, και μόνο ο τίτλος μπορεί να σε κάνει να νιώσεις πιο γεμάτος.



Repeat

Δέκα μήνες μακριά από το παλιό κι αγαπημένο ΠΑΘ. Οι εγγραφές γίνονται απλά σημεία ζωής. Κούραση. Ταλαιπωρία. Καταπόνηση. Και όλα τα υπόλοιπα συνώνυμα. Καιρός γι' αυτό το μπλογκ δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και για το άλλο που έφτιαξα (θεματικό μπλογκ με επίκεντρο τη μέταλ μουσική). Η μουσική είναι ένα μεγάλο αντίδοτο στην καθημερινότητα, με όλη την κούραση και τα εκνευριστικά άτομα που σε περιτριγυρίζουν.

Το παρελθόν αυτού του μπλογκ ήταν κάτι πολύ γκρινιάρικες εγγραφές. Τώρα, έχω γίνει λιγότερο γκρινιάρα. Δίνω μία ευκαιρία στους ανθρώπους, προτού τους πετάξω. Κι αυτό είναι καλό, γιατί καταλαβαίνω έτσι πώς σκέφτονται όλοι αυτοί που κράζω. Η ζωή θέλει να κρατάς τις ισορροπίες. Ούτε να μη σκέφτεσαι καθόλου ούτε να αντιγράφεις συνέχεια τις σκέψεις των άλλων χωρίς να τις καταλαβαίνεις. Ούτε πολύ ρομαντισμό ούτε πολύ κυνισμό. Διαλλακτικότητα και όχι αυταρχισμό.

Κάποιοι γράφετε ακόμα. Κάποιοι τα έχετε παρατήσει. Ίσως έχετε κι εσείς υποχρεώσεις ή πιο δημιουργικά πράγματα να κάνετε. Ίσως και τα δύο. Μερικοί ανακαλύψαμε κάποια δημοφιλή μέσα, όπως το facebook και το twitter. Έχουν κι αυτά το ενδιαφέρον τους. Πάντως το τεχνολογικό περιβάλλον του ΠΑΘ με έχει βοηθήσει πολύ στις τωρινές μου δραστηριότητες. 

Δύο εγγραφές μέσα σ' ένα χρόνο είναι καλές. Τώρα που ξέκλεψα λίγο χρόνο, είπα να γράψω κι εγώ.


Πάμε στα αγαπημένα μου θέματα. Μουσική και τι γίνεται στον κόσμο.

Οι Orphaned Land είναι ένα συγκρότημα από το Ισραήλ που παίζει ένα είδος που λέγεται oriental metal. Πιστεύω ότι δε χρειάζεται να εξηγήσω τι σημαίνει ο όρος.

Αν και πολύς κόσμος «κράζει» τους Ισραηλινούς γι' αυτά που κάνουν στους Παλαιστίνιους, εδώ συναντάμε μία εξαίρεση (είπαμε, πρέπει να είμαστε διαλλακτικοί και όχι αυταρχικοί). Οι Orphaned Land έβγαλαν ένα τραγούδι για τον πόλεμο που αξίζει να το ακούσουμε.


Καλό σας βράδυ.


Υ.Γ.: Θα είχε πλάκα να μαζεύονταν κάτω από την εγγραφή οι μεγάλοι πολιτικοί του ΠΑΘ, που συνεχίζουν αδιάκοπα να προσφέρουν το απόλυτο τίποτα εδώ μέσα.


Είναι δύσκολο να κρύψεις ότι είσαι αποτυχημένος

Είναι πολύ δύσκολο να κρύψει κανείς ότι είναι αποτυχημένος, ότι έχει απωθημένα από τη ζωή του. Όταν φορτώνει τα δικά του λάθη στις πλάτες των άλλων, όταν ξεκατινιάζεται, όταν αδικεί, δείχνει τις δικές του μη εκπληρωμένες επιθυμίες. Ο αποτυχημένος σαπίζει σε ένα γραφειάκι και μια καρέκλα, μοιράζει εντολές, φωνάζει κι όταν του ζητάνε το λόγο κάνει την πάπια. Έχει θρονιαστεί για τα καλά στη σιγουριά του, την οποία τρέφει με τις διαταγές του. Θέλει να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη, θέλει να πατήσει τους άλλους και να ανέβει ψηλότερα. Αντιγράφει άλλους για να γίνει σπουδαίος. Όταν θέλει να περάσει το δικό του, ξεκατινιάζεται, συκοφαντεί, ρουφιανεύει.

Κάθεσαι σε μία γωνίτσα και τον βλέπεις να ωρύεται. Εκείνη τη στιγμή αναρωτιέσαι ποιο λάθος έχει κάνει η φύση. Γιατί είσαι το παιδάκι που ακόμα νομίζει ότι ο κόσμος είναι δίκαιος; Γιατί πίστευες ότι όλα θα πήγαιναν καλά, επειδή είδες κάτι ψεύτικα χαμόγελα; Ίσως όταν ο αποτυχημένος ήταν στη δική σου τη θέση, πριν ακόμα αποτύχει, ήταν κι αυτός σαν εσένα. Τέρμα όμως! Ο καθένας πρέπει να αναλαμβάνει τις ευθύνες του.

"Την τελευταία κουβέντα όπως πάντα εσύ,
για να δούμε τι θα πεις όταν θα έρθουν αυτοί
που τους άδειασες το όπλο στο στήθος,
ίσως νομίζεις θα κρυφτείς μες στο πελώριο πλήθος"

Ένα τραγούδι που μιλάει για όλους τους αποτυχημένους που συναντήσαμε στη ζωή μας. Η αφήγηση μιας αποτυχημένης ζωής που οδήγησε στην εντροπία=σαπίλα.


Μουχλαλούδα

Σαν σήμερα, 20 χρόνια πριν, έφυγε από τη ζωή η Κατερίνα Γώγου, μία μορφή των Εξαρχείων, γνωστή στους περισσότερους από τη συμμετοχή της σε παλιές ελληνικές ταινίες. Βέβαια, το κοριτσάκι που έπαιζε δίπλα στη Βουγιουκλάκη στο ξύλο που βγήκε (;) από τον παράδεισο, μετέπειτα έγινε μία αντισυμβατική ποιήτρια που έγραφε για όλα τα στραβά της κοινωνίας.


Τη "μπαλάντα της φωτιάς", ή αλλιώς "μουχλαλούδα", τα Διάφανα Κρίνα την αφιέρωσαν σ' αυτή τη γυναίκα, που έφυγε από τη ζωή στις 3 Οκτωβρίου του 1993



Ας κρατήσουμε μία φράση που είχε πει: "Ξέρω πως ποτέ δε σημαδεύουνε στα πόδια. Στο μυαλό είναι ο στόχος. Το νου σου, ε;"


Η αρχαία ελληνική και οι ειδήμονες

Ειρωνικός ο τίτλος που επέλεξα, γιατί ούτε κι εγώ που γράφω είμαι ειδήμων, όπως δεν είναι ειδήμονες και οι χιλιάδες νεοέλληνες που λένε το μακρύ τους και το κοντό τους αυτές τις μέρες σχετικά με τις δηλώσεις της Ρεπούση για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών.

Καταρχήν να πω για άλλη μια φορά πόσο "καλή" δουλειά έκαναν οι δημοσιογράφοι που απομόνωσαν κάποιες φράσεις τη Ρεπούση, τόσο για το θέμα των αρχαίων όσο και γι' αυτό των θρησκευτικών, με σκοπό να στρέψουν την κοινή γνώμη εναντίον της. Αυτό φυσικά το λέω έχοντας τις επιφυλάξεις μου για τα λεγόμενά της. Γι' αυτό θα προσπαθήσω τη δική μου γνώμη σχετικά με το πώς διδάσκοντα σήμερα τα αρχαία.

Επειδή έχω πρόσφατη στο μυαλό μου την κατάσταση με τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, το πρώτο πράγμα που έχω να πω είναι ότι τα αρχαία δε διδάσκονται αν δεν είναι καλός ο καθηγητής/η καθηγήτρια. Αυτό που γίνεται για δεκαετίες στη χώρα μας από τους φιλόλογους είναι να διδάσκεται το αρχαίο κείμενο με απευθείας τη μετάφρασή τους χωρίς καμία σύνταξη του κειμένου, με αποτέλεσμα οι μαθητές να μαθαίνουν τη μετάφραση παπαγαλία ή να ψάχνουν το καλύτερο λυσσάρι για να κάνουν σκονάκι για τις εξετάσεις. Κάτι τέτοιο έκανα κι εγώ στο Γυμνάσιο, μια και όσοι καθηγητές μου είχαν τύχει ακολουθούσαν αυτή την τακτική. Πίστευα ότι ποτέ δε θα μάθαινα αρχαία, γι' αυτό θα απέφευγα τη θεωρητική κατεύθυνση στο Λύκειο και θα στρεφόμουν στη Θετική. Έλα όμως που στην πρώτη Λυκείου ανακάλυψα ότι όχι απλά είμαι καλή στα αρχαία, αλλά ήμουν και άριστη; Κι αυτό χάρη σε μία φιλόλογο η οποία, χωρίς να νοιάζεται για το αν θα προχωρήσει στην ύλη, έκατσε και μας δίδασκε επί τρεις μήνες το ίδιο δισέλιδο κείμενο, προκειμένου να το αναλύσουμε λεξιλογικά και συντακτικά από άκρη σε άκρη, να θυμηθούμε κανόνες που εφαρμόζονται στο κείμενο και όχι να τους μάθουμε ξερά και αποκομμένα, να βγάλουμε τη μετάφραση μόνοι μας και να τη γράψουμε στο τετράδιό μας, με αποτέλεσμα να αχρηστεύσουμε τη μετάφραση από το λυσσάρι. Και χάρη σ' αυτή την καθηγήτρια, ακολούθησα τη θεωρητική κατεύθυνση, έγραψα 19 στις πανελλαδικές στο μάθημα των αρχαίων και κατάφερα μέσα από το ρημαδοσύστημα να περάσω στη σχολή που ήθελα.

Δεν είμαι, λοιπόν, από εκείνους τους ανθρώπους που ως μαθητές μίσησαν τα αρχαία. Όταν έμαθα το σωστό τρόπο να αποκωδικοποιώ αρχαία κείμενα, αγάπησα αυτή τη γλώσσα, την τόσο περιεκτική, με την οποία εκφράστηκαν τόσοι σημαντικοί φιλόσοφοι και γενικά συγγραφείς. Γι' αυτό και αγανακτούσα που κάποιοι καθηγητές εμπόδιζαν την πλειοψηφία των μαθητών να τα προσεγγίσουν. Αλλά ας μη σταθώ άλλο στις προσωπικές μου εμπειρίες.

Η διδασκαλία των αρχαίων στο Γυνάσιο έχει ένα βασικό λάθος, την αποσπασματικότητα των κειμένων, η οποία αναγκαστικά επιτρέπει μόνο τη γραμματική προσέγγιση της γλώσσας, ζητήματα δηλαδή μορφής, και όχι περιεχομένου. Κάτι τέτοιο μειώνει το ενδιαφέρον των μαθητών, που μαθαίνουν σαν καλά παπαγαλάκια τη μετάφραση, άντε και το "λύω" σε μερικούς χρόνους, γιατί η γραμματική των αρχαίων είναι σαν εκμάθηση της γραμματικής μίας ξένης γλώσσας, θέμα δηλαδή τεχνικό που μαθαίνεται με την εξάσκηση και τα πολλά τεστ. Και κάπως έτσι οι μαθητές βαριούνται τα αρχαία και λένε "Τι μπούρδες είναι αυτές, εδώ δεν ξέρω τα νέα, τα αρχαία θα μάθω"; Όταν, λοιπόν, η απόδοσή τους στα νέα ελληνικά είναι μέτρια ή κάτω του μετρίου, εξαιτίας των δασκάλων που είχε στο Δημοτικό και δεν κατάφεραν να τους βοηθήσουν, πόσο σημαντικό άραγε είναι να φορτώσουμε στο μυαλό τους και τα αρχαία; Συνεπώς, μπορούμε να πούμε ότι είναι απαραίτητη η διδασκαλία των αρχαίων σε ένα σύστημα που παραπαίει όσον αφορά τη διδασκαλία των νέων ελληνικών; Μήπως οι προτεραιότητα δεν είναι η διδασκαλία των αρχαίων.

Βέβαια δε μπορούμε να μην τονίσουμε το θετικό της υπόθεσης, που είναι η αφιέρωση διδακτικών ωρών για τις παράγωγες λέξεις από αρχαία ρήματα. Θυμάμαι πως στο Γυμνάσιο ακόμα και οι χειρότεροι μαθητές μπορούσαν να συμμετέχουν στο μάθημα όταν μαθαίναμε, για παράδειγμα, ότι η λέξη διάβολος συνδέεται με το ρήμα βάλλω. Αυτή η προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής, η σημασιολογική και ετυμολογική, είχε άμεση σχέση με τη νέα ελληνική κι αυτό ήταν που κρατούσε αμείωτο το ενδιαφέρον των μαθητών.

Όσον αφορά τα αρχαία από μετάφραση, το λάθος που γινόταν ήταν η επιλογή κακών μεταφράσεων (θυμάμαι ότι, όταν πήγαινα Γυμνάσιο, η μετάφραση ης Ιλιάδας που διδασκόταν ήταν μία μπούρδα και μισή και μάλιστα το είχε πει και η φιλόλογός μας) και ο κατακερματισμός του κειμένου σε λεξιλογικά στοιχεία, πραγματολογικά στοιχεία, μπουρδολογικά στοιχεία κι άλλες τόσες κατηγορίες, λες και το μυαλό του δεκατριάχρονου μαθητή μπορούσε να συμβαδίσει με αυτό το διαχωρισμό. Το παιδί πρώτη φορά βλέπει μπροστά του την πραγματική μετάφραση σπουδαίων έργων όπως η Οδύσσεια, και του υποδεικνύουμε κι από πάνω τι να συγκρατήσει από το κείμενο, σκοτώνοντας έτσι τη δική του παρατηρητικότητα και τη δική του διερευνητική διάθεση. Του δίνουμε έτοιμο το τι πρέπει να παρατηρήσει από το κείμενο επειδή το παρατήρησε κάποιο μελετητής και δεν τον ασκούμε στη δική του παρατήρηση. Σαφώς και πρέπει να του πούμε τι έχουν αποθησαυρίσει οι άλλοι μελετητές από αυτό το έργο, γιατί οι μελέτες και σημαντικές είναι και μας βγάζουν από περιττό κόπο, αλλά αφού πρώτα μάθουμε στο παιδί μία μέθοδο μελέτης ώστε να σκέφτεται μόνο του.

Στο λύκειο πάλι, η κατάσταση συνεχίζεται, με αποτέλεσμα τη διακωμώδηση σημαντικών αρχαίων κειμένων (βλ. Αντιγόνη του Σοφοκλή) από τους έφηβους μαθητές, των οποίων οι καθηγητές ζαλίζουν τον "ανίκατο έρωτα". Όσοι καταφέρουν να μάθουν αρχαία, σε πείσμα του συστήματος, ή όσοι είναι σκράππες στα μαθηματικά και στη φυσική, πηγαίνουν στη θεωρητική, κι εκεί διδάσκονται από το πρωτότυπο κείμενα μεγάλων Ελλήνων φιλοσόφων, όπως ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης.

Κι εδώ αρχίζει μία κωμική κατάσταση. Όσοι δεν έχουν διδαχτεί στο Λύκειο Πλάτωνα και Αριστοτέλη, κείμενα τα οποία διδάσκονται κατεξοχήν για τη φιλοσοφική τους αξία, αλλά κι όσοι έχουν διδαχτεί αλλά έμαθαν δυο πράγματα μόνο για να γράψουν στις εξετάσεις, γίνονται έρμαια των λαοπλάνων που βγαίνουν σε διάφορα αθηναϊκά σαπιοκάναλα και ερμηνεύουν τους αρχαίους φιλόσοφους όπως εκείνοι θέλουν. Κάπως έτσι, άτομα που έφτασαν μέχρι και υπουργοί να γίνουν, υποσκελίζουν το έργο της δημόσιας εκπαίδευσης ή μάλλον το έργο για το οποίο θα έπρεπε να είχε μεριμνήσει περισσότερο η δημόσια εκπαίδευση, παρουσιάζοντας τον Πλάτωνα ως οπαδό του ολοκληρωτισμού και ερμηνεύοντάς τον σύμφωνα με τις δικές τους πολιτικές απόψεις. Κι αν τότε που ήμουν μαθήτρια γελούσα βλέποντάς τους να σκούζουν στην τηλεόραση, σήμερα θέλω να κλάψω βλέποντας το πού έχουν φτάσει και, κυρίως, το πόσο έχουν δηλητηριάσει τον ελληνικό λαό, που δεν ήθελε και πολύ μετά από κάτι τέτοια για να στραφεί στην ακροδεξιά.

Τα συμπεράσματα που καταλήγω είναι δύο.

Αν θέλετε να διδάξετε αρχαία, να διδάξετε και τους καθηγητές σας πώς να τα διδάσκουν.

Αν θέλετε να διδάξετε αρχαία ελλληνική γραμματεία, μάθετε πρώτα στον κόσμο την αποδοχή των διαφορετικών απόψεων, το γεγονός πως η αρχαία Ελλάδα και ειδικά η σημερινή πολυπολιτισμική μας πρωτεύουσα, η Αθήνα, ήταν πρότυπο δημοκρατίας, γι' αυτό και οι πολίτες της και οι φιλόσοφοί της μπορούσαν ακόμη και να διαφωνήσουν με αυτή, ότι η έκφραση απόψεων δεν είναι άσπρο-μαύρο κι ότι και οι πιο σπουδαίοι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν αψεγάδιαστες προσωπικότητες και αφήστε τον καθένα με τη δική του κρίση να ερμηνεύσει τον κάθε φιλόσοφο. Πρώτα να φροντίσετε για την κριτική σκέψη και μετά για τα αρχαία. Διαφορετικά μην τα διδάξετε καθόλου, αφού χωρίς κριτική σκέψη, όσα αρχαία και να μάθει κανείς, θα καταλήξει να ακούει την κάθε καραμούζα που πουλάει πολιτικά στρατευμένα (δηλαδή αντι-επιστημονικά) βιβλία στην τηλεόραση . Αλλά προφανώς αυτό κάποιους δεν τους ενοχλεί και το ξέρουμε.

Τώρα το αν η διδασκαλία των αρχαίων εξευγενίζει το πνεύμα του σύγχρονου Έλληνα θα το παρατηρήσετε στα σχόλια που πιθανόν να ακολουθήσουν.